Tóm tắt cốt lõi (Key Takeaways)
- Không vội kết luận: Cảm thấy cuộc sống nhàm chán đôi khi liên quan đến nếp sinh hoạt lặp lại, thiếu thử thách, ít kết nối hoặc hoạt động chưa phù hợp với sở thích và giá trị cá nhân.
- Bắt đầu từ quan sát: Hãy nhận ra sự nhàm chán thường xuất hiện khi nào, gọi tên điều có thể đang thiếu và thử một thay đổi nhỏ, khả thi.
- Giữ cấu trúc cần thiết: Bạn không nhất thiết phải từ bỏ lịch trình ổn định; có thể tìm một khoảng trống cho sự mới mẻ, học hỏi, kết nối hoặc điều có ý nghĩa.
- Biết khi cần hỗ trợ: Nếu cảm giác nhàm chán cản trở sinh hoạt hằng ngày hoặc khiến những hoạt động từng yêu thích trở nên tẻ nhạt, hãy cân nhắc trao đổi với chuyên gia sức khỏe tâm thần được cấp phép.
Cảm thấy cuộc sống nhàm chán không phải lúc nào cũng có nghĩa là có điều gì đó không ổn
Thỉnh thoảng cảm thấy cuộc sống nhàm chán có thể là một trải nghiệm bình thường. Cảm giác này có thể liên quan đến những ngày lặp đi lặp lại, thiếu thử thách, các hoạt động không khiến bạn hứng thú, ít giao tiếp xã hội hoặc việc so sánh bản thân với người khác. Thay vì mặc định rằng mình cần thay đổi toàn bộ cuộc sống, bạn có thể bắt đầu bằng cách nhận ra cảm giác ấy thường xuất hiện trong hoàn cảnh nào. (Choosing Therapy, “Why Am I Bored With Life? Explanations From a Therapist”.)
Điều đó không có nghĩa là xem nhẹ trải nghiệm của bạn. Sự nhàm chán thỉnh thoảng xuất hiện và cảm giác kéo dài đến mức làm xáo trộn cuộc sống hằng ngày cần những cách ứng xử khác nhau. Nếu những hoạt động từng khiến bạn thích thú giờ thường xuyên không còn hấp dẫn, hoặc cảm giác này cản trở sinh hoạt hằng ngày, hãy cân nhắc trao đổi với một chuyên gia sức khỏe tâm thần được cấp phép hành nghề. (BetterHelp, “What Can I Do If I’m Feeling Bored With Life?”.)
Ví dụ, một người có thể thấy cả ngày làm việc lẫn buổi tối đều tẻ nhạt nhưng vẫn thích trò chuyện với bạn bè vào cuối tuần. Thay vì kết luận: “Mọi thứ trong cuộc sống của mình đều nhàm chán”, họ có thể tự hỏi: “Những lúc mình thấy hứng thú có điểm gì khác?”
Bài viết này cung cấp thông tin và gợi ý để bạn tự tìm hiểu, không phải một đánh giá lâm sàng. Mục tiêu là giúp bạn mô tả trải nghiệm của mình, chọn một thay đổi nhỏ để thử và nhận ra khi nào một bài viết là chưa đủ.
Điều gì có thể khiến bạn cảm thấy cuộc sống nhàm chán?
Bạn không cần chọn ngay một lời giải thích duy nhất. Hãy xem những khả năng dưới đây như điểm bắt đầu để tìm hiểu, không phải những nhãn dán để gán cho bản thân.
| Tình huống có thể gặp | Biểu hiện trong đời sống | Câu hỏi tự suy ngẫm |
|---|---|---|
| Nếp sinh hoạt lặp lại hoặc cứng nhắc | Ngày nào bạn cũng đi theo một chuỗi quen thuộc: đi làm–làm việc–lướt mạng–ngủ, với rất ít thay đổi. (Choosing Therapy, “Why Am I Bored With Life? Explanations From a Therapist”.) | Khoảng thời gian nào trong ngày khiến mình thấy lặp lại nhất? Mình có thể thay đổi điều gì trong khả năng hiện tại? |
| Hoạt động chưa phù hợp với sở thích hoặc giá trị cá nhân | Bạn vẫn hoàn thành các trách nhiệm, nhưng có rất ít thời gian cho những hoạt động mình quan tâm hoặc phản ánh điều mình coi trọng. (Choosing Therapy, “Why Am I Bored With Life? Explanations From a Therapist”.) | Mình muốn dành thêm một chút thời gian trong tuần cho điều gì? |
| Công việc thiếu thử thách hoặc ý nghĩa | Bạn có nhiều việc phải làm, nhưng một việc nào đó lại quá dễ hoặc bạn không thấy rõ vì sao nó quan trọng. (BetterHelp, “What Can I Do If I’m Feeling Bored With Life?”.) | Công việc này đang thiếu cơ hội học hỏi, thiếu lý do rõ ràng để làm, hay thiếu cả hai? |
| Ít giao tiếp xã hội | Bạn dành phần lớn thời gian một mình, chẳng hạn khi làm việc từ xa, và cảm thấy thiếu kết nối. (Choosing Therapy, “Why Am I Bored With Life? Explanations From a Therapist”.) | Lần gần nhất mình có một cuộc trò chuyện mà mình muốn tiếp tục là khi nào? |
| So sánh với cuộc sống của người khác | Buổi tối bình thường của bạn vốn khá ổn, cho đến khi bạn nhìn thấy chuyến đi, buổi ăn mừng hoặc thành tựu của ai đó trên mạng. (Choosing Therapy, “Why Am I Bored With Life? Explanations From a Therapist”.) | Trước khi xem, mình đã không hài lòng rồi, hay chính sự so sánh đã khiến mình đánh giá cuộc sống khác đi? |
Điều này cũng giúp lý giải vì sao bận rộn không nhất thiết đồng nghĩa với hứng thú hoặc thực sự chú tâm vào việc mình làm. Một lịch trình kín vẫn có thể chứa nhiều việc chưa đủ thử thách hoặc chưa có ý nghĩa với cá nhân bạn. (BetterHelp, “What Can I Do If I’m Feeling Bored With Life?”.)
Nếu phần về sở thích và giá trị cá nhân khiến bạn thấy đúng với mình, bạn không cần tìm ngay một mục đích lớn lao. Hãy bắt đầu từ điều cụ thể: học hỏi, sáng tạo, tình bạn, đóng góp hoặc một ưu tiên khác mà bạn thực sự coi trọng. Bài hướng dẫn xác định giá trị cốt lõi của chúng tôi gợi ý một bước tiếp theo.
Những khả năng trên được tổng hợp từ các bài giải thích sức khỏe dành cho công chúng. Đây không phải là một công cụ đánh giá đã được kiểm chứng để xác định lý do bạn cảm thấy nhàm chán. Bạn có thể thấy nhiều khả năng cùng phù hợp; cũng có thể không khả năng nào giải thích đầy đủ tình huống của bạn.
Bản thân nếp sinh hoạt không phải là vấn đề
Có một nếp sinh hoạt ổn định không nhất thiết khiến cuộc sống tẻ nhạt. (BetterHelp, “What Can I Do If I’m Feeling Bored With Life?”.) Bạn không cần từ bỏ lịch trình ổn định để tìm hiểu điều mình đang thiếu trong chính lịch trình ấy.
Một cách phân biệt hữu ích là tách cấu trúc một ngày của bạn khỏi trải nghiệm của bạn trong cấu trúc đó. Công việc, học tập, trách nhiệm chăm sóc người thân và những cam kết thường xuyên có thể vẫn cần được giữ nguyên. Câu hỏi là: trong lịch trình ấy, có chỗ nào khả thi để thêm một chút mới mẻ, thử thách, kết nối hoặc điều có ý nghĩa với bạn hay không?
Hãy xem hai kế hoạch minh họa. Kế hoạch thứ nhất giữ nguyên giờ làm việc nhưng dành chỗ cho một buổi đi bộ ngắn với bạn bè. Kế hoạch thứ hai cùng lúc thêm một khóa học, lịch tập thể dục nặng, một dự án sáng tạo hằng ngày và nhiều cuộc hẹn giao lưu. Kế hoạch thứ hai đòi hỏi nhiều hơn hẳn, nhưng không vì thế mà mặc nhiên là cách ứng phó tốt hơn với sự nhàm chán.
Hãy tự hỏi: “Mình muốn trải nghiệm khoảng thời gian nào trong tuần theo một cách khác?” Câu hỏi này vừa sức hơn so với: “Làm sao để cả cuộc sống của mình trở nên thú vị?” Bạn hoàn toàn có thể mong muốn một cuộc sống bình thường, ổn định, chỉ thêm vài khoảnh khắc thật sự khiến mình hứng thú.
Dùng khung Quan sát–Gọi tên–Thử nghiệm trước khi thay đổi lớn
Quan sát–Gọi tên–Thử nghiệm là một công cụ hỗ trợ tự suy ngẫm do ban biên tập xây dựng cho bài viết này. Đây không phải công cụ đánh giá, sàng lọc hay phương pháp điều trị đã được kiểm chứng. Hãy dùng nó để sắp xếp những điều bạn quan sát được, không phải để xác định mình có vấn đề sức khỏe tâm thần hay không.
BetterHelp gợi ý ghi lại cảm giác nhàm chán đã xuất hiện bao lâu và cảm xúc thay đổi thế nào sau khi thử một hoạt động mới. (BetterHelp, “What Can I Do If I’m Feeling Bored With Life?”.) Khung dưới đây chuyển gợi ý tự suy ngẫm đó thành một trình tự thực hành.
1. Quan sát một thời điểm cụ thể
Thay vì chỉ viết “Cuộc sống thật nhàm chán”, hãy ghi lại lúc đó đang diễn ra điều gì. Bạn đang hoàn thành một việc quen thuộc, ở một mình vào buổi tối hay xem mạng xã hội? Khi chuyển sang hoàn cảnh khác, cảm giác ấy có còn giữ nguyên không?
2. Gọi tên điều có thể đang thiếu
Chọn một cách lý giải tạm thời: thiếu sự mới mẻ, thiếu thử thách, hoạt động chưa phù hợp với sở thích hoặc giá trị cá nhân, thiếu kết nối, hoặc ảnh hưởng của việc so sánh. “Mình vẫn chưa chắc” cũng là một câu trả lời hợp lệ. Đây chỉ là phỏng đoán để tiếp tục tìm hiểu, không phải kết luận.
3. Thử một thay đổi nhỏ
Chọn điều phù hợp với thời gian, tiền bạc, sức lực và trách nhiệm thực tế của bạn. Bạn đang thu thập thông tin, không phải chứng minh tính kỷ luật của mình.
4. Nhìn lại mà không tự chấm điểm
Hãy xem có điều gì khác đi không: bạn hứng thú hơn, không thay đổi, ít thích thú hơn, hay đơn giản là thử nghiệm đó quá tốn sức. Một thay đổi không giúp ích không có nghĩa là bạn thất bại.
Bạn có thể sao chép mẫu ghi chép ngắn này:
- Thời gian và địa điểm:
- Mình đang làm gì, ở cùng ai:
- Mình đã nhận thấy tình trạng này bao lâu:
- Mức độ hứng thú và sức lực của mình lúc đó:
- Điều có thể đang thiếu:
- Thay đổi nhỏ mình đã thử:
- Có điều gì thay đổi không:
Ví dụ, một độc giả giả định nhận thấy mình nhàm chán khi lướt mạng buổi tối và hứng thú hơn một chút khi phác họa trong mười phút. Đó là một quan sát, không phải bằng chứng rằng vẽ có thể giải quyết sự nhàm chán hay màn hình là lời giải thích cho mọi thứ.
Nếu thấy khó mô tả những tình huống lặp lại của mình, bạn có thể bắt đầu với bài hướng dẫn hiểu bản thân. Bạn không cần hoàn thành bài tập này rồi mới tìm kiếm hỗ trợ.
Chọn một thử nghiệm nhỏ phù hợp với điều bạn quan sát được
Những lựa chọn dưới đây là gợi ý để bạn điều chỉnh theo hoàn cảnh, không phải chỉ định hay phương pháp điều trị đã được chứng minh. Hãy chọn điều phù hợp với quan sát của mình thay vì cố làm hết danh sách.
1. Nếu bạn nghĩ mình thiếu sự mới mẻ, hãy khám phá một hoạt động chưa quen. Thử một sở thích mới có thể mang lại sự đa dạng và làm dịu cảm giác đơn điệu. (Choosing Therapy, “Why Am I Bored With Life? Explanations From a Therapist”.) Bạn có thể mượn một cuốn sách thư viện về chủ đề chưa biết, làm một sản phẩm sáng tạo nhỏ bằng vật liệu sẵn có hoặc thử một tuyến đường đi bộ khác nhưng an toàn. Bạn không cần mua dụng cụ hay cam kết phải trở nên giỏi việc đó.
2. Nếu một việc chưa đủ thử thách, hãy thêm một yếu tố học hỏi vừa sức. Chọn một kỹ năng nhỏ để luyện tập ngay trong hoạt động đang có. Chẳng hạn, thử một kỹ thuật mới khi nấu ăn thay vì thêm cả một khóa học vào lịch tuần. Giữ thử thách ở mức vừa sức; đây không phải lý do để tăng thêm khối lượng công việc vốn đã nặng.
3. Nếu hoạt động dường như chưa có ý nghĩa với bạn, hãy điều chỉnh để nó gắn rõ hơn với điều bạn coi trọng. Nếu coi trọng sự đóng góp, bạn có thể chọn một việc có phạm vi rõ ràng để giúp ai đó. Nếu coi trọng sáng tạo, hãy làm thứ gì đó vì bạn thích, thay vì chỉ để người khác xem. Hãy hỏi liệu hoạt động ấy có ý nghĩa với bạn không, chứ không phải nó có nghe ấn tượng hay không.
4. Nếu ít giao tiếp xã hội, hãy chủ động tạo một dịp kết nối. Rủ ai đó gọi điện một lúc, đề nghị cùng đi bộ hoặc tìm một sự kiện cộng đồng miễn phí mà bạn thực sự muốn tham gia. Đây là những cách để khám phá nhu cầu kết nối, không phải lời bảo đảm rằng giao tiếp nhiều hơn sẽ giải quyết được cảm giác nhàm chán.
5. Nếu việc so sánh làm thay đổi cách bạn đánh giá cuộc sống, hãy quan sát khoảnh khắc đó. Ghi lại cảm xúc trước và sau khi lướt mạng, rồi chọn một hoạt động theo sở thích của chính mình. Thử nghiệm này nhằm tìm hiểu tác động của sự so sánh, không phải kết luận rằng mọi mạng xã hội đều có hại.
Mỗi lần chỉ chọn một hoặc hai điều chỉnh nhỏ. BetterHelp gợi ý rằng những thay đổi nhỏ có thể dễ duy trì hơn việc thay đổi nhiều thứ cùng lúc. (BetterHelp, “What Can I Do If I’m Feeling Bored With Life?”.) Hãy nhìn lại kết quả trước khi thêm điều mới. Nếu không thấy cải thiện rõ rệt, đó là lý do để cân nhắc lại cách lý giải hoặc tìm kiếm hỗ trợ, không phải tiếp tục chất thêm trách nhiệm lên mình.
Khi sự nhàm chán cần nhiều hơn những gợi ý tự hỗ trợ
Bạn nên cân nhắc trao đổi với một chuyên gia sức khỏe tâm thần được cấp phép hành nghề nếu cảm giác nhàm chán:
- Cản trở khả năng sinh hoạt và thực hiện các công việc hằng ngày, hoặc
- Khiến những hoạt động từng yêu thích trở nên tẻ nhạt, không còn hấp dẫn. (BetterHelp, “What Can I Do If I’m Feeling Bored With Life?”.)
Chỉ riêng những dấu hiệu này không đủ để xác định một tình trạng sức khỏe tâm thần. Chúng là lý do để trao đổi về trải nghiệm của bạn với người có chuyên môn đánh giá, thay vì chỉ dựa vào gợi ý hoạt động hoặc một lời giải thích trên mạng.
Bạn có thể mô tả điều mình nhận thấy bằng ngôn ngữ thường ngày: “Những thứ tôi từng thích giờ đều thấy nhạt nhẽo”, hoặc “Cảm giác này đang cản trở cuộc sống hằng ngày của tôi”. Nếu đã ghi chép, bạn có thể mang theo, nhưng không cần chuẩn bị trước mới được tìm kiếm sự giúp đỡ.
Bạn không cần chứng minh rằng trải nghiệm của mình đủ nghiêm trọng để được hỗ trợ. Bạn cũng không cần thử một sở thích mới trước đã.
Nếu bạn cảm thấy mình đang có nguy cơ gây hại cho bản thân hoặc người khác ngay lúc này, hãy liên hệ ngay với dịch vụ cấp cứu hoặc dịch vụ hỗ trợ khủng hoảng tại nơi bạn sống. Đừng chờ xem thay đổi nếp sinh hoạt có giúp ích hay không.
Nếu sự nhàm chán gợi ra một câu hỏi lớn hơn
Bạn có thể xem sự nhàm chán là một dịp để suy ngẫm, nhưng không nhất thiết coi đó là bằng chứng rằng mình cần một mục đích mới, sự nghiệp mới hoặc phải trở thành một con người khác.
Hãy chọn bước tiếp theo dựa trên câu hỏi bạn vẫn còn băn khoăn:
- “Vấn đề không chỉ là nếp sinh hoạt tẻ nhạt; mình không biết đang đi về đâu.” Khám phá chuyên mục Lạc lối.
- “Mình chưa biết điều gì khiến mình hứng thú hay khi nào mình thực sự chú tâm vào việc đang làm.” Bắt đầu với bài làm thế nào để hiểu bản thân.
- “Những ngày của mình có quá ít chỗ cho điều mình coi trọng.” Tìm hiểu cách xác định giá trị cốt lõi.
Với sự nhàm chán trong đời sống thường ngày, hãy bắt đầu nhỏ: quan sát một tình huống lặp lại, gọi tên một điều có thể đang thiếu và thử một thay đổi khả thi. Rút ra kết luận từ điều bạn quan sát được, không phải từ suy nghĩ rằng toàn bộ cuộc sống của mình đang có vấn đề. Nếu khả năng sinh hoạt hoặc cảm giác thích thú bị ảnh hưởng, hãy xem việc tìm kiếm hỗ trợ là bước tiếp theo.
Nguồn tham khảo
Những phần giải thích được trích dẫn trong bài đến từ hai bài viết sức khỏe dành cho công chúng đã được chuyên gia y khoa rà soát. Các nguồn này cung cấp hướng dẫn chung, không chứng minh rằng mẫu ghi chép hay những thử nghiệm được đề xuất sẽ giải quyết được sự nhàm chán.
